Van Oergrond naar de kern van kijken

Abstractie en verstilling in mijn fotografie

Toen ik afstudeerde als vakfotograaf aan Fotoschool Statief in Utrecht, presenteerde ik mijn serie Oergrond. Geïnspireerd door de filosoof Meister Eckhart, werkte ik vanuit het idee van een ‘oergrond’ — een bron waaruit beelden en betekenis ontstaan. Wat mij daarin raakte, was het gevoel dat er onder het zichtbare altijd een diepere laag ligt. Met deze serie zette ik onbewust een eerste stap in een ontwikkeling die later bepalend zou worden voor mijn werk. Mijn focus verschoof van wat ik fotografeer naar hoe ik kijk.

Voor mij begint abstractie waar ik herkenning loslaat...

Die manier van kijken werd verder verdiept door wabi-sabi en contemplatieve fotografie. Waar contemplatie mij leerde vertragen en zonder oordeel te kijken, gaf wabi-sabi richting aan wat ik zag: schoonheid in imperfectie, eenvoud en vergankelijkheid. In mijn werk speelt abstractie daarin een belangrijke rol, maar niet als doel op zich. Het ontstaat vanzelf wanneer herkenning minder belangrijk wordt en aandacht de ruimte krijgt. Wat overblijft zijn licht, structuur, ritme en soms vooral: stilte.

In de serie Oergrond werd dat voor het eerst echt zichtbaar voor mij. De beelden zijn eenvoudig, soms nauwelijks te herleiden tot iets herkenbaars, maar juist daardoor ontstaat er ruimte. Als maker stuur ik minder, en als kijker — en hopelijk ook voor wie naar mijn werk kijkt — ontstaat er een openheid waarin het beeld zich opnieuw kan vormen.

Wat mij daarin blijft fascineren, is hoe materie zelf een taal kan worden. Verweerde oppervlakken, roest, lagen die langzaam verdwijnen — het zijn voor mij geen onderwerpen, maar sporen van tijd. In die sporen herken ik iets van wat wabi-sabi beschrijft: het onvolmaakte dat juist betekenis krijgt door verandering en gebruik.

Toch gaat het me uiteindelijk niet alleen om abstractie, of om wabi-sabi, of om een bepaalde stijl. Wat al deze elementen met elkaar verbindt, is iets fundamentelers: de manier van kijken.

De kern van mijn fotografie ligt voor mij in dat kijken zelf. In het moment waarop aandacht de plaats inneemt van herkenning. Waarin ik minder probeer vast te leggen, en meer probeer aanwezig te zijn bij wat zich aandient. Daar ontstaat het beeld — niet als een vaststaand resultaat, maar als een ervaring.

Misschien is dat wat Oergrond voor mij is gaan betekenen: niet alleen een verwijzing naar een filosofisch idee, maar een terugkeer naar de kern van kijken.